Λάμιες

 Οι σπηλιές στις Λάμιες στο Ακρωτήρι: τόπος μυστηρίων;

 

Σημειώνεται ότι η περιοχή Λάμιες βρίσκεται εντός της αεροπορικής βάσης της RAF Ακρωτηρίου και δεν είναι προσβάσιμη στο ευρύ κοινό.

 

 

Ο ανατολικός θάλαμος, κοιτάζοντας βόρεια προς την είσοδο.

Κοντά στο κέντρο της βραχώδους χερσονήσου του Ακρωτηρίου βρίσκεται ένα αρχαίο λατομείο, στο οποίο μπορεί κανείς να δει ίχνη από τον χώρο από όπου κόβονταν οι τετραγωνισμένοι λίθοι ψαμμίτη. Ωστόσο ο χώρος διαθέτει επίσης πιο περίτεχνα χαρακτηριστικά. Ένα από αυτά ήταν μια βαθιά, προσεκτικά κομμένη κυλινδρική δεξαμενή, σε συνδυασμό με σκαλοπάτια που οδηγούν σε ένα μικρό υπόγειο δωμάτιο. Όμως, πιο αξιοσημείωτες είναι οι δύο μεγάλες υπόσκαφες  τρίκλιτες βασιλικές, με προσανατολισμό βορρά-νότο, οι οποίες αρχικά φιλοξενούσαν σειρές ταφικών θηκών κατά μήκος διαχωριστικών λαξευτών πεσσοστοιχιών.
Αν και δεν έχουν εντοπιστεί στοιχεία προχριστιανικής λατρείας σε αυτές, δεν αποκλείεται να ήσαν ταυτόχρονα και χώροι ταφικής λατρείας (κατακόμβες;) και ως τέτοιοι χρησιμοποιήθηκαν και στα παλαιοχριστιανικά χρόνια, μετά από απολάξευση των ταφικών θηκών και των πεσσοστοιχιών. Το τοπωνύμιο Λάμιες αναφέρεται σε θηλυκά μυθικά τέρατα και δεν αποκλείεται η αρχική χρήση των σπηλαίων να σχετίζεται με κάποια συσχετισμένη με αυτές τις θεότητες λατρεία.

Από τότε που δημιουργήθηκαν, προφανώς κατά τη Ρωμαϊκή Εποχή (1—400 μ.Χ.), οι θάλαμοι έχουν δεχθεί πολλές μετατροπές, ιδιαίτερα κατά τη Βυζαντινή εποχή (400—600 μ.Χ). Στις αρχές του εικοστού αιώνα τους χρησιμοποιούσαν ως στάνη για ζώα.

Η στέγη της δυτικής σπηλιάς μετά πιθανότατα το εγχείρημα της απολάξευσης των διαχωριστικών υποστυλωμάτων έχει καταρρεύσει, ενώ το εσωτερικό της ανατολικής σπηλιάς έχει λεηλατηθεί ολοκληρωτικά. Ανασκαφή του Τμήματος Αρχαιοτήτων που έγινε το 1995 και 1996 σε συνεργασία με τους Royal Enginners των Βρετανικών Βάσεων έδωσε σε κλειστά στρώματα κάτω από τους βράχους της οροφής υλικό του 7ου αιώνα μ.Χ. (Προκοπίου Ελένη, “Akrotiri -Lania”, “Basilique Paleochretienne” & “Souni Chiliandri”, Chronique des fouilles et decouvertes arch´eologiques a Chypre en 1996″ BCH 121, (1997),902,904-5,929, Ίδιο στα Αγγλικά στο ARDAC 1996 (Nicosia 2003), 47-4, Προκοπίου Ελένη, «Τα μνημεία της πόλης και Επαρχίας Λεμεσού κατά την παλαιοχριστιανική, πρωτοβυζαντινή και μεσοβυζαντινή περίοδο 324-1191», (επιμ. Άννα Μαραγγού), Λεμεσός, Ταξίδι στους χρόνους μιας πόλης, Λεμεσός 2006, 118-119, εικ.13.)

Σήμερα το σκοτεινό του εσωτερικό είναι καταφύγιο για πτερυγονυχτερίδες (Miniopterus schreibersii). Η διατήρηση της φυσικής και ιστορικής κληρονομιάς του Ακρωτηρίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένες.

  Ο χάρτης βασίζεται στην επισκόπηση του Francis Haggerty, με την ευγενική του άδεια. Για μια σύντομη περιγραφή των θαλάμων βλέπε: Procopiou, E. 2006. ‘Τα μνημεία της πόλης και Επαρχίας Λεμεσού κατά την παλαιοχριστιανική, πρωτοβυζαντινή και μεσοβυζαντινή περίοδο 324-1191’, in Ά. Μαραγγού, Ed., Λεμεσός, Ταξίδι στους χρόνους μιας πόλης, Limassol, MAM, 113-128.

 

 

Τα λατομεία και οι τεχνητοί θάλαμοι της Λάνιας  (Επανασχεδιασμός από τον Simon James με βάση τα σχέδια της επισκόπησης του Francis Haggerty)

Η Αρχαιολογία της Χερσονήσου του Ακρωτηρίου στην Κύπρο