Πολιτισμός

Κοινότητα Ακρωτηρίου

Το Ακρωτήρι είναι χωριό της επαρχίας Λεμεσού και βρίσκεται στα νοτιοδυτικά της αλυκής Λεμεσού (Ακρωτηρίου) και στα βορειοδυτικά της επισταθμίας Ακρωτηρίου. Διαμένουν στην Κοινότητα 870 κάτοικοι οι οποίοι εργάζονται κυρίως στις Βρετανικές βάσεις, στη Λεμεσό και επίσης ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Παραδοσιακά οι κάτοικοι Ακρωτηρίου ασχολούνταν και σε κάποιο βαθμό συνεχίσουν να ασχολούνται με την μαλακή καλαθοπλεκτική και με την εκτροφή αγελάδων, ασχολίες που έχουν σχέση με τον σημαντικό υγρότοπο του Λιβαδιού Ακρωτηρίου. Έτσι οι κάτοικοι της κοινότητας έχουν μια διαχρονικά αειφορική σχέση με τους υγρότοπους της περιοχής που βοήθησε και συνεχίζει να βοηθά στη διατήρηση τους.

Μαλακή καλαθοπλεκτική

Η καλαθοπλεκτική είναι από τους παλαιότερους κλάδους της χειροτεχνίας, και έχει μείνει σχεδόν αναλλοίωτη με το πέρασμα των αιώνων. Στο Ακρωτήρι χρησιμοποιούνται 10 είδη φυτών όπως οι βελονίες, τα σκλινίτζια, οι βρούλλοι, οι χόντροι, το σαμάτζιη, το φλούδι και οι ρουσουθκιές, για την κατασκευή διαφόρων ειδών, όπως ταλάρια, ταπατζιές και συρίζες. Παλαιότερα η καλαθοπλεκτική ήταν το κύριο επάγγελμα για τους κατοίκους του χωριού, αλλά σήμερα δυστυχώς τείνει να εκλείψει, επειδή δεν είναι οικονομικά συμφέρουσα. Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ακρωτηρίου, έχει θέσει ως ένα από τους κύριους στόχους του τη διατήρηση της παραδοσιακής αυτής τέχνης, μοναδικής για το νησί. Στα πλαίσια αυτά, μεταξύ άλλων, διοργανώνονται μαθήματα καλαθοπλεκτικής, οργανώνονται επισκέψεις από ομάδες στους καλαθοπλέκτες για να δουν και να αγοράσουν καλάθια και το Κέντρο συμμετέχει σε προγράμματα με άλλους εταίρους για την αναβίωση, διατήρηση και προώθηση της τέχνης αυτής.

Αρχαιολογία

Στο Ακρωτήρι έχει εντοπιστεί η αρχαιότερη παρουσία ανθρώπων στο νησί. Πρόκειται για ένα καταφύγιο κυνηγών / τροφοσυλλεκτών, της προ-νεολιθικής περιόδου, που ονομάζεται Αετόκρεμμος. Εκεί έζησαν άνθρωποι πριν από 12000 χρόνια οι οποίοι τρέφονταν κυρίως με νάνους ιπποπόταμους που υπήρχαν στην περιοχή αλλά και με νάνους ελέφαντες και άλλα ζώα. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής του καταφυγίου το 1989, βρέθηκαν οστά από τουλάχιστον 500 νάνους ιπποπόταμους, 3 νάνους ελέφαντες ένα ελάφι, ένα αγριογούρουνο και άλλα ζώα. Στο σημείο εκτός από τα οστά των ζώων, βρέθηκαν εργαλεία και κοσμήματα τα οποία επιβεβαιώνουν την ανθρώπινη παρουσία στο χώρο, κατά την ίδια περίοδο που χρονολογούνται και τα οστά. Τα ευρήματα αυτά είναι σημαντικές αποδείξεις για τα είδη των ζώων που ζούσαν στην Κύπρο εκείνη την εποχή. Διάφοροι άλλοι αρχαιολογικοί χώροι, δείχνουν ότι η περιοχή ήταν κατοικημένη και ότι είχε διαχρονική σημασία. Στις νότιες ακτές έχουν ανακαλυφθεί πάνω από 1500 λαξευτοί τάφοι και σαρκοφάγοι, της Ρωμαϊκής και Ελληνιστικής περιόδου. Σε πάρα πολλά άλλα σημεία υπάρχουν επίσης αρχαιολογικοί χώροι, από την Ελληνιστική, Ρωμαϊκή, Βυζαντινή και Παλαιοχριστιανική περίοδο, αλλά και πολλά μνημεία και χώροι λατρείας από νεότερες εποχές. Χαρακτηριστικά αναφέρονται ο αρχαιολογικός χώρος της Λάμνιας της Ελληνιστικής περιόδου, το Μοναστήρι του Αγίου Νικολάου των Γάτων που χρονολογείται από την πρωτοβυζαντινή περίοδο, ο Άγιος Δημητριανός που είναι παρεκκλήσι του 12ου αιώνα, και η Παναγία η Γαλακτοτροφούσα, μοναστικό κτίσμα επίσης του 12ου αιώνα. Σε ανασκαφή που είναι σε εξέλιξη στα νοτιοδυτικά της κοινότητας, στην περιοχή Καταλύματα των Πλακωτών, έχει ανακαλυφθεί πολύ σημαντική εκκλησία, ενώ στις νότιες ακτές στην περιοχή Νησσαρούιν γίνονται ανασκαφές σε αρχαίο λιμάνι.

Το φυσικό περιβάλλον και ο πολιτισμός μιας περιοχής είναι αλληλένδετα και για την προστασία αυτού του πολιτιστικού τοπίου πρωταρχικό ρόλο έχουν οι ντόπιοι κάτοικοι.